Kaza, şiddet, afet veya başka ağır bir olaydan sonra korku, uykusuzluk ve irkilme gibi tepkiler yaşanabilir. Bu tepkilerin bazıları zamanla hafifler. Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ise belirtiler uzadığında ve gündelik yaşamı etkilediğinde uzman değerlendirmesi gerektiren bir ruh sağlığı durumudur.
Kısaca: Travma sonrası stres bozukluğu konusunda merak edilenleri ve hangi durumda profesyonel değerlendirme gerektiğini aşağıda bulabilirsiniz.
İçindekiler
- Travma sonrası sık görülen belirtiler
- Travma tepkisi ile TSSB farkı
- Destek olurken ne yapılmalı?
- Hangi tedaviler gündeme gelir?
- Sık sorulan sorular
Travma sonrası sık görülen belirtiler
Olayın istemsiz anılarla yeniden yaşanması, kâbuslar, tetikleyici yer ve konuşmalardan kaçınma, sürekli tetikte hissetme ve uyku güçlüğü görülebilir. Kişi kendini suçlayabilir, keyif aldığı etkinliklerden uzaklaşabilir veya duygusal uyuşma yaşayabilir. Belirtilerin tek tek varlığı kesin TSSB tanısı değildir.
Travma tepkisi ile TSSB farkı
Olaydan sonraki günlerde yoğun stres tepkisi görülebilir. TSSB değerlendirmesinde belirtilerin süresi, işlevselliğe etkisi ve başka ruhsal durumlarla ilişkisi dikkate alınır. Travma yaşayan herkes TSSB geliştirmez. Çocuklar ve yetişkinler aynı olaya farklı tepkiler gösterebilir.
Destek olurken ne yapılmalı?
Yaşadıklarını anlatması için kişiyi zorlamamak, güvenli ortam sağlamak ve gündelik ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olmak önemlidir. Uyku, beslenme ve sosyal destek süreçte etkili olabilir. Yalnızca iyi niyetli tavsiyelerle ağır belirtileri çözmeye çalışmak yerine travma konusunda eğitimli bir uzmandan değerlendirme almak yararlıdır.
Hangi tedaviler gündeme gelir?
Travmaya odaklı psikoterapiler birçok kişi için etkili seçeneklerdir. Bazı durumlarda hekim ilaç tedavisini de değerlendirebilir. Tedavi planı kişinin güvenliği, eşlik eden sorunları ve tercihleriyle belirlenir. Kendine zarar verme düşüncesi, ciddi güvenlik riski veya akut kriz varsa 112 üzerinden acil destek alın.
Sık sorulan sorular
Travma sonrası stres hemen başlar mı?
Belirtiler kısa sürede başlayabileceği gibi daha sonra fark edilebilir; uzman değerlendirmesi önemlidir.
TSSB için online görüşme uygun mu?
Bazı planlı değerlendirme ve destek süreçleri uzaktan yürütülebilir; kriz ve yüksek risk durumlarında yüz yüze ya da acil bakım gerekir.
Uzman görüşmesine nasıl hazırlanılır?
Yakınmanızın ne zaman başladığını, ne sıklıkta yaşandığını, kullandığınız ilaçları, önceki tetkikleri ve sizin için en önemli soruları not alın. Bu bilgiler hekim veya ilgili sağlık profesyonelinin sorunu daha sağlıklı değerlendirmesine yardımcı olur. Görüşmenin uzaktan yapılmasının uygun olup olmadığı yakınmanın niteliğine bağlıdır; fizik muayene veya acil müdahale gerekiyorsa yüz yüze sağlık hizmeti tercih edilmelidir.
Uygun branşı incelemek için MD Uzaktan Doktor uzmanlar sayfasını ziyaret edebilir, diğer bilgilendirici içeriklere sağlık blogundan ulaşabilirsiniz.
Kaynak ve tıbbi bilgilendirme
Bu içeriğin hazırlanmasında yararlanılan sağlık kaynağı: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/post-traumatic-stress-disorder-ptsd.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel teşhis veya tedavi önerisi değildir. Ani ciddi belirtilerde Türkiye’de 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım alın.
