Aniden başlayan kalp çarpıntısı, nefes darlığı, baş dönmesi veya yoğun ölüm korkusu yaşıyor musunuz? Bu belirtiler bazen panik atakla ilişkili olabilir. Ancak benzer şikâyetler farklı sağlık sorunlarında da görülebilir.
Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlık hissinin ani bir şekilde ortaya çıktığı, fiziksel ve psikolojik belirtilerin eşlik ettiği bir durumdur. Kişi, ortada belirgin bir tehlike bulunmasa bile kontrolünü kaybettiğini veya ciddi bir sağlık sorunu yaşadığını düşünebilir.
Peki panik atak belirtileri nelerdir, panik atak ne kadar sürer ve tekrar eden ataklarda ne yapılmalıdır?
Panik Atak Nedir?
Panik atak, vücudun tehlikeye karşı verdiği alarm tepkisinin yoğun biçimde ortaya çıkmasıyla karakterizedir.
Bu sırada kalp atışları hızlanabilir, solunum değişebilir ve kişi bulunduğu ortamdan uzaklaşma ihtiyacı hissedebilir.
Panik ataklar bazen yoğun stres dönemlerinde, bazen de belirgin bir tetikleyici olmadan gelişebilir.
Tek bir panik atak yaşamak mutlaka panik bozukluk olduğu anlamına gelmez. Panik bozuklukta genellikle tekrarlayan, beklenmedik ataklar ve yeni bir atak geçirme korkusu ön plandadır.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak sırasında fiziksel ve duygusal belirtiler bir arada görülebilir.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
-
Kalp çarpıntısı veya kalp atışlarının hızlanması
-
Nefes darlığı ve boğulma hissi
-
Göğüste ağrı veya sıkışma
-
Baş dönmesi ve bayılacak gibi hissetme
-
Terleme, titreme ve üşüme
-
Ellerde veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma
-
Mide bulantısı veya karın rahatsızlığı
-
Kontrolü kaybetme korkusu
-
Ölüm korkusu
-
Gerçek dışılık hissi veya kendine yabancılaşma
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Her panik atakta tüm belirtilerin ortaya çıkması gerekmez.
Panik Atak Ne Kadar Sürer?
Panik atak belirtileri genellikle birkaç dakika içerisinde yoğunlaşır.
Çoğu atak yaklaşık 5–20 dakika sürmekle birlikte bazı durumlarda belirtiler daha uzun devam edebilir. Atak sonrasında yorgunluk, huzursuzluk ve yeniden atak yaşama endişesi görülebilir.
Belirtilerin süresine bakarak tek başına panik atak tanısı koymak doğru değildir.
Panik Atak Anında Ne Yapılmalı?
Daha önce panik atak tanısı almış kişilerde, atağın başladığı fark edildiğinde bazı yöntemler belirtilerle baş etmeye yardımcı olabilir.
1. Solunumunuzu yavaşlatmaya çalışın.
Rahat bir pozisyonda, zorlamadan ve düzenli şekilde nefes alın. Çok hızlı nefes alıp vermek bazı belirtileri artırabilir.
2. Dikkatinizi bulunduğunuz ortama yönlendirin.
Çevrenizde gördüğünüz nesnelere, duyduğunuz seslere veya ayaklarınızın yere temasına odaklanmak, yoğun kaygı sırasında dikkatinizi toparlamanıza yardımcı olabilir.
3. Belirtilerin geçici olabileceğini kendinize hatırlatın.
Önceden değerlendirilmiş ve panik atak olarak tanımlanmış şikâyetlerde belirtilerin zamanla azalabileceğini bilmek yararlı olabilir.
4. Kendinizi zorlamayın.
Güvenli bir yerde kalın. Araç kullanıyorsanız güvenli biçimde durun ve belirtiler geçene kadar araç kullanmaya devam etmeyin.
Önemli: İlk kez ortaya çıkan şiddetli göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bayılma veya kalp krizi düşündüren belirtiler panik atak varsayılarak beklenmemelidir. Böyle durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi'ne başvurulmalıdır.
Panik Atak ile Kalp Krizi Arasındaki Fark Nedir?
Panik atak ve kalp krizi bazı ortak belirtiler gösterebilir. Her iki durumda da göğüs ağrısı, çarpıntı, terleme veya nefes darlığı yaşanabilir.
Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak güvenilir bir ayrım yapmak mümkün değildir.
Özellikle ilk kez yaşanan, alışılmış belirtilerden farklı olan veya şiddetli seyreden durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın ortaya çıkmasında tek bir neden bulunmayabilir.
Genetik yatkınlık, yoğun stres, travmatik yaşam deneyimleri, bedensel duyumlara karşı artmış hassasiyet ve kaygıyla ilişkili düşünce süreçleri rol oynayabilir.
Bazı kalp, solunum ve tiroid hastalıkları da panik atağı taklit eden belirtilere neden olabilir. Bu nedenle doğru tanı için kişinin sağlık geçmişinin değerlendirilmesi önemlidir.
Panik Atak Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Panik bozuklukta etkili tedavi seçenekleri bulunmaktadır.
Özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT), panik bozuklukta etkinliği araştırmalarla desteklenmiş psikoterapi yöntemlerinden biridir.
BDT, kişinin bedensel belirtileri nasıl yorumladığını, kaygıya yol açan düşüncelerini ve kaçınma davranışlarını ele almayı amaçlar.
Bazı kişilerde psikiyatri uzmanı tarafından ilaç tedavisi de önerilebilir. Uygun yaklaşım kişinin belirtilerine, eşlik eden sağlık sorunlarına ve klinik değerlendirmeye göre belirlenir.
Panik Atak İçin Psikolog mu, Psikiyatrist mi?
Tekrarlayan panik ataklar yaşam kalitesini etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınması yararlı olabilir.
Psikologlar, yetkinlik ve çalışma alanları kapsamında psikolojik değerlendirme ve psikoterapi süreçlerinde destek sağlayabilir.
Psikiyatristler ise tıp doktorudur; psikiyatrik tanı, tıbbi değerlendirme ve gerektiğinde ilaç tedavisi planlaması yapabilir.
Hangi uzmana başvurulacağı kişinin yakınmalarına ve tıbbi değerlendirme ihtiyacına göre belirlenmelidir.
Panik Atak İçin Online Uzman Görüşmesi
Günümüzde bazı psikolojik değerlendirme ve takip görüşmeleri çevrim içi ortamda gerçekleştirilebilmektedir.
MD Uzaktan Doktor, kullanıcıların psikolog ve psikiyatristlerle online görüşme için randevu oluşturmasına olanak sağlayan dijital bir platformdur.
Uygun bir uzmanla görüşerek yaşadığınız belirtileri paylaşabilir ve hangi değerlendirme ya da destek yöntemlerinin gerekli olabileceği konusunda bilgi alabilirsiniz.
Online görüşmeler her durumda yüz yüze muayenenin yerini tutmaz ve acil sağlık sorunları için uygun değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Panik atak sırasında kalp durur mu?
Panik atak yoğun çarpıntı ve ölüm korkusuna neden olabilir; ancak panik atağın kendisi kalp durmasına yol açan bir durum olarak kabul edilmez. Bununla birlikte kalp hastalıkları benzer belirtiler gösterebildiğinden tıbbi değerlendirme önemlidir.
Panik atak kendiliğinden geçer mi?
Panik atak belirtileri çoğunlukla zaman içerisinde azalır. Ancak atakların tekrarlaması veya kişinin günlük yaşamını etkilemesi durumunda profesyonel destek alınmalıdır.
Panik atak her gün yaşanabilir mi?
Panik atakların sıklığı değişkendir. Bazı kişiler nadiren atak yaşarken bazı kişilerde daha sık görülebilir. Sık atak yaşanması uzman değerlendirmesini gerektirir.
Panik atak tamamen iyileşebilir mi?
Uygun psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle belirtilerde belirgin düzelme sağlanabilir. Tedaviye verilen yanıt kişiden kişiye değişir.
Sonuç
Panik atak, kişide yoğun korku ve rahatsızlık yaratan, günlük yaşamı olumsuz etkileyebilen bir durumdur. Ancak her çarpıntı veya nefes darlığı panik atak anlamına gelmez.
Belirtilerin doğru değerlendirilmesi, fiziksel hastalıkların dışlanması ve gerektiğinde uzman desteği alınması önemlidir.
Ruh sağlığınızla ilgili profesyonel destek arıyorsanız MD Uzaktan Doktor üzerinden size uygun uzmanları inceleyebilir ve online randevu oluşturabilirsiniz.
