Kaygı, tehlike ya da belirsizlik karşısında hissettiğimiz doğal ve koruyucu bir duygudur. Sınav öncesi heyecan ya da önemli bir toplantı öncesi gerginlik normaldir. Ancak kaygı; ortada belirgin bir neden yokken ortaya çıkıyor, uzun süre devam ediyor ve iş, okul ya da ilişkileri olumsuz etkiliyorsa kaygı bozukluğundan söz edilebilir.
Kaygı Bozukluğunun Türleri
- Yaygın anksiyete bozukluğu: Pek çok konuda kontrol edilemeyen, sürekli endişe hâli
- Panik bozukluk: Aniden gelen yoğun korku atakları
- Sosyal kaygı bozukluğu: Başkaları tarafından değerlendirilme korkusu
- Özgül fobiler: Belirli nesne ya da durumlara karşı yoğun korku
Belirtileri Nelerdir?
Bedensel belirtiler: Çarpıntı, nefes darlığı, terleme, titreme, mide bulantısı, kas gerginliği, baş dönmesi, uyku sorunları.
Zihinsel ve duygusal belirtiler: Sürekli endişe, kötü bir şey olacakmış hissi, huzursuzluk, odaklanma güçlüğü, sinirlilik, kaygı yaratan durumlardan kaçınma.
Günlük Hayatta Baş Etme Yöntemleri
- Diyafram nefesi: 4 saniye burundan nefes alın, 2 saniye tutun, 6 saniyede ağızdan verin. Birkaç dakika tekrarlamak bedeni sakinleştirir.
- 5-4-3-2-1 tekniği: Gördüğünüz 5, dokunabildiğiniz 4, duyduğunuz 3, kokladığınız 2 ve tadabildiğiniz 1 şeyi sayarak “şimdi ve burada”ya dönün.
- Endişe zamanı belirleyin: Gün içinde endişelerinizi yazıp değerlendirmek için 15 dakikalık bir zaman dilimi ayırın.
- Düzenli egzersiz yapın: Tempolu yürüyüş bile kaygı düzeyini azaltır.
- Kafein ve alkolü sınırlayın: Her ikisi de kaygı belirtilerini artırabilir.
- Uyku düzeninize dikkat edin.
- Kaçınmayı azaltın: Korkulan durumlardan sürekli kaçınmak kaygıyı uzun vadede büyütür; küçük adımlarla yüzleşmek iyileştiricidir.
Profesyonel Destek Ne Zaman Gerekir?
Belirtiler birkaç haftadan uzun sürüyor, günlük işlerinizi yapmakta zorlanıyor ya da panik atak yaşıyorsanız bir psikolog veya psikiyatriste başvurmanız önerilir. Kaygı bozuklukları tedaviye iyi yanıt verir; bilişsel davranışçı terapi (BDT) etkinliği kanıtlanmış yöntemlerden biridir ve online görüşmelerle de rahatlıkla uygulanabilir.
Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen yalnız kalmayın; vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Online Doktora Danışın
Şikâyetlerinizi ertelemeden, evinizden çıkmadan uzman bir hekimle görüşmek için MD Uzaktan Doktor üzerinden online muayene randevusu oluşturabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Acil durumlarda 112'yi arayınız.
